Yazım Kuralları

Yazım kuralları, Türkçede sözcüklerin doğru biçimde yazılmasını düzenleyen kurallardır. LGS'de her yıl en az bir yazım kuralı sorusu çıkar. Bu sorular genellikle büyük harf kullanımı, birleşik sözcükler, -ki/-de/-da ayrımı ve sayıların yazılışı üzerinedir. BÜYÜK HARF KULLANIMI Cümle başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır. Özel isimler (kişi, ülke, şehir, kurum, eser adları) büyük harfle başlar: Atatürk, Türkiye, İstanbul, Milli Eğitim Bakanlığı, Nutuk. Yer adlarında her sözcük büyük harfle başlar: Karadeniz Bölgesi, Van Gölü. Unvanlar kişi adından önce geldiğinde büyük yazılır: Doktor Ayşe, Profesör Mehmet. Ancak genel anlamda kullanılan tür isimleri küçük kalır: "Bir doktora gittim." -Kİ / -DE / -DA AYRIMI "-ki" eki: Sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır (bugünkü, akşamki, yandaki). İlgi zamiri "-ki" ayrı yazılır (Benim ki büyük = Benimki büyük → bitişik). Bağlaç "ki" her zaman ayrı yazılır: "Biliyorum ki haklısın." "-de/-da" eki: Bulunma hâl eki olan -de/-da bitişik yazılır ve ünsüz benzeşmesine uyar: evde, okulda, parkta. Bağlaç "de/da" ayrı yazılır: "Sen de gel." Bağlaç olan "de/da" cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz. Test yöntemi: Sözcük -de/-da olmadan da anlamlıysa bağlaçtır (ayrı). Ek olan -de/-da çıkarılınca sözcük anlamsızlaşır. BİRLEŞİK SÖZCÜKLER Bazı sözcükler birleşik yazılır: bugün, birbiri, hangisi, herkes, hiçbir, birtakım. Bazıları ayrı yazılır: bir çok (yanlış) → birçok (doğru). Sayılarla yazılan bileşik sözcükler: beşyüz (yanlış) → beş yüz (doğru). Yer adlarında birleşik yazılanlar: Beyoğlu, Üsküdar, Afyonkarahisar. SAYILARIN YAZILIŞI Sayılar metin içinde yazıyla yazılır. Büyük sayılarda her basamak ayrı yazılır: iki yüz elli üç (253). Para, ölçü ve istatistik gibi belgelerde rakamla yazılabilir. Sıra sayıları: birinci, ikinci, üçüncü veya 1., 2., 3. şeklinde yazılır (noktayı unutmayın). Üleştirme sayıları: birer, ikişer, üçer. SES OLAYLARI VE YAZIM Ünsüz benzeşmesi: "Çocuk-da" yanlış, "çocukta" doğru (k sesinden sonra -ta gelir). Ünsüz yumuşaması: kitap → kitabı, ağaç → ağacı. Ünlü düşmesi: burun → burnu, oğul → oğlu. Kaynaştırma ünsüzü: kapı-y-a, araba-s-ı, oda-n-ın. SIK YAPILAN HATALAR • "de/da" bağlacını bitişik yazmak: "Sende gel" (yanlış) → "Sen de gel" (doğru). Test: "de" çıkarılınca "Sen gel" hâlâ anlamlı → bağlaç → ayrı. • Büyük harfi gereksiz yere kullanmak: "Doktor geldi" (doğru, genel tür adı) ≠ "Doktor Ahmet geldi" (unvan olarak büyük). • Birleşik sözcükleri yanlış ayırmak veya birleştirmek: "her kes" (yanlış) → "herkes" (doğru), "hiç bir" (yanlış) → "hiçbir" (doğru). LGS İPUÇLARI • -de/-da sorusunda sözcüğü cümleden çıkarın: anlam bozulmazsa bağlaç (ayrı), bozulursa ek (bitişik). • Büyük harf sorularında özel isim mi tür ismi mi olduğuna bakın. • Birleşik sözcüklerde TDK yazım kılavuzunu referans alın; sıkça sorulan birleşik sözcükleri ezberleyin.