Konu Özeti
Yardımcı düşünce, bir paragrafta ana fikri destekleyen, açıklayan, örnekleyen veya güçlendiren düşüncelerdir. LGS'de ana fikir sorusuyla birlikte sıkça karşılaşılan bu konu, öğrencinin paragraftaki düşünce hiyerarşisini anlamasını gerektirir.
YARDIMCI DÜŞÜNCE NEDİR?
Yardımcı düşünceler, yazarın ana fikrini temellendirmek için kullandığı açıklamalar, örnekler, karşılaştırmalar ve kanıtlardır. Bir paragrafta genellikle birden fazla yardımcı düşünce bulunur. Her yardımcı düşünce ana fikre hizmet eder; bağımsız bir ana fikir taşımaz. Örneğin ana fikir "Kitap okumak insanın ufkunu açar" ise yardımcı düşünceler "farklı kültürleri tanıtır", "kelime dağarcığını geliştirir", "hayal gücünü artırır" gibi ifadeler olabilir.
ANA FİKİR VE YARDIMCI DÜŞÜNCE İLİŞKİSİ
Ana fikir paragrafın en genel, en kapsayıcı düşüncesidir. Yardımcı düşünceler ise bu genel düşünceyi somutlaştıran alt düşüncelerdir. Ana fikir bir şemsiye gibidir, yardımcı düşünceler onun altında sıralanan detaylardır. LGS'de "Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?" sorusu genellikle yardımcı düşünceleri test eder.
YARDIMCI DÜŞÜNCEYİ BULMA YÖNTEMLERİ
Önce ana fikri belirleyin. Sonra her cümlenin ana fikri nasıl desteklediğini sorun. Ana fikri açıklayan cümleler yardımcı düşüncedir. Paragraftaki örnekler, nedenler, sonuçlar ve karşılaştırmalar birer yardımcı düşüncedir. "Hangisine değinilmemiştir?" sorularında her seçeneği paragrafla tek tek karşılaştırın; paragrafta karşılığı olmayan seçenek doğru cevaptır.
YARDIMCI DÜŞÜNCENİN TÜRLERİ
Açıklama: Ana fikri daha anlaşılır kılmak için yapılan izah. Örneklendirme: Somut bir durumla ana fikri destekleme. Karşılaştırma: Benzer veya zıt durumlarla ana fikri güçlendirme. Kanıtlama: Sayısal veri veya bilimsel bilgiyle destekleme. Tanıklık: Uzman görüşü veya alıntıyla destekleme.
SIK YAPILAN HATALAR
• Ana fikri yardımcı düşünce sanmak: En genel ifade ana fikirdir; detaylar yardımcı düşüncedir.
• "Değinilmemiştir" sorularında paragrafta geçen bir ifadeyi seçmek: Paragrafta geçen ifadeler zaten değinilmiş demektir.
• Yardımcı düşünceyi paragraf dışından üretmek: Yardımcı düşünce paragrafta açıkça veya dolaylı olarak yer almalıdır.
LGS İPUÇLARI
• "Hangisine değinilmemiştir?" sorularında seçenekleri tek tek paragrafla eşleştirin.
• "Aşağıdakilerden hangisi paragrafta söylenenlerle çelişir?" sorusu da yardımcı düşünce bilgisi gerektirir.
• Yardımcı düşünceler genellikle cümle başındaki "Ayrıca", "Bunun yanı sıra", "Örneğin" gibi geçiş ifadeleriyle başlar.
Temel Kavramlar
- Yardımcı düşünce: Ana fikri destekleyen, açıklayan, örnekleyen alt düşüncelerdir
- Ana fikir en genel düşünce, yardımcı düşünceler onu somutlaştıran detaylardır
- Bir paragrafta birden fazla yardımcı düşünce bulunabilir
- Yardımcı düşünce türleri: açıklama, örneklendirme, karşılaştırma, kanıtlama, tanıklık
- Yardımcı düşünce bulmak için önce ana fikir belirlenmelidir
- Her cümlenin ana fikri nasıl desteklediği sorulmalıdır
- 'Değinilmemiştir' sorusunda paragrafta karşılığı olmayan seçenek doğru cevaptır
- Ayrıca, bunun yanı sıra, örneğin gibi geçiş ifadeleri yardımcı düşünce işaretidir
- Paragraf dışı bilgiler yardımcı düşünce sayılmaz
- 'Çelişen ifade' sorularında paragraftaki yargıların tersini arayın
Örnek Soru
Ana fikir: "Spor sağlığa yararlıdır."
Yardımcı düşünceler: kalbi korur, stresi azaltır, kemikleri güçlendirir
"Değinilmemiştir" → Paragrafta karşılığı OLMAYAN seçenek doğru cevap
"Çelişir" → Paragraftaki yargının TERSİ olan seçenek doğru cevap
İpucu: Ayrıca, örneğin, bunun yanı sıra → yardımcı düşünce başlangıcı