Konu Özeti
Fonksiyon Grafiği Nedir?
Fonksiyon grafiği, bir fonksiyonun aldığı değerlerin koordinat düzleminde gösterilmesidir. Grafik üzerinden fonksiyonun davranışını, artma-azalma durumunu ve özel noktalarını okuyabiliriz.
Grafikten Bilgi Okuma
Bir fonksiyon grafiği verildiğinde şu bilgiler okunabilir:
• Tanım kümesi: Grafiğin x-ekseninde kapladığı aralık
• Değer kümesi: Grafiğin y-ekseninde kapladığı aralık
• Sıfır noktaları: Grafiğin x-eksenini kestiği noktalar (y = 0)
• y-kesişimi: Grafiğin y-eksenini kestiği nokta (x = 0)
• Artma-azalma: Grafik soldan sağa yükseliyorsa artan, iniyorsa azalan
Doğrusal Fonksiyon Grafiği
f(x) = mx + n şeklindeki fonksiyonların grafiği bir doğrudur.
• m > 0 ise doğru yükselir (artan fonksiyon)
• m < 0 ise doğru iner (azalan fonksiyon)
• m = 0 ise yatay doğru (sabit fonksiyon)
• |m| büyüdükçe doğru dikleşir
Parçalı Fonksiyonlar
Farklı aralıklarda farklı kuralla tanımlanan fonksiyonlardır. Grafiği çizerken her parça kendi aralığında ayrı çizilir. Aralık sınırlarında açık veya kapalı nokta kullanılır.
Grafik Dönüşümleri
• f(x) + k: Grafiği k birim yukarı kaydırır
• f(x) - k: Grafiği k birim aşağı kaydırır
• f(x + k): Grafiği k birim sola kaydırır
• f(x - k): Grafiği k birim sağa kaydırır
• -f(x): Grafiği x-eksenine göre yansıtır
LGS İpucu: Grafik yorumlama sorularında genellikle bir grafik verilir ve belirli x değerlerinde fonksiyonun değeri, artma-azalma durumu veya iki fonksiyonun karşılaştırması sorulur. Grafiği dikkatlice okumak ve eksen değerlerini doğru yazmak en önemli adımdır.
Temel Kavramlar
- Bağımlı ve Bağımsız Değişken (Eksenler)
- Artan / Azalan / Sabit Aralıklar
- Eğim = Değişim Hızı (Diklik)
- Yol-Zaman Grafiği (Eğim = Hız)
- Hız-Zaman Grafiği (Alan = Yol)
- Su Deposu / Havuz Grafikleri
- Sıcaklık-Zaman (Hal Değişimi)
- Grafik Okuma Adımları (6 Adım)
- İki Grafiği Karşılaştırma
- Parçalı Grafik Yorumlama
Örnek Soru
Grafik: 0-3 dk arası yukarı çıkıyor (60m'den 180m'ye), 3-5 dk arası yatay gidiyor (180m). Ne oldu? İlk 3 dakika yürüdü (dakikada 40m), sonra 2 dakika durdu. Toplam yol: 180m.